تبیین برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی ایران با محوریت تحول دیجیتال در ژنو

به گزارش مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نشست تخصصی «زیست‌بوم هوش مصنوعی و دولت دیجیتال» (AI Ecosystem and Digital Government) هفتم ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ تیرماه ۱۴۰۵) در چارچوب اجلاس جهانی سران جامعه اطلاعاتی (WSIS 2026) در ژنو برگزار شد. 

در این نشست، محمدمحسن صدر، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، زهرا تقی‌پور، نماینده معاونت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، دنیز سوسار از کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد (UNECE) و ولید متلوتی از اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) حضور داشتند و دبیری این پنل را هادی شاه‌حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران، بر عهده داشت.

در این نشست، زهرا تقی‌پور به نمایندگی از معاونت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال، رویکرد جمهوری اسلامی ایران در برنامه هفتم پیشرفت نسبت به هوش مصنوعی را تشریح و تأکید کرد که در اسناد بالادستی کشور، هوش مصنوعی نه به‌عنوان یک فناوری مستقل، بلکه به‌عنوان بخشی از منظومه تحول دیجیتال، توسعه اقتصاد دیجیتال، حکمرانی داده‌محور، دولت هوشمند، امنیت سایبری و توسعه سرمایه انسانی دیده شده است.

وی با اشاره به ماده (۶۵) قانون برنامه هفتم پیشرفت، گفت: این قانون دولت را مکلف به اجرای «برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی قابل اعتماد و پایدار» کرده است؛ برنامه‌ای که بر مشارکت همه ذی‌نفعان شامل دولت، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و جامعه مدنی، توسعه زیرساخت‌های علمی، فنی، حقوقی و اخلاقی و همچنین ارتقای آگاهی عمومی نسبت به فرصت‌ها و مخاطرات هوش مصنوعی تأکید دارد.

نماینده معاونت سیاستگذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات همچنین مهم‌ترین اهداف کمی برنامه هفتم در حوزه تحول دیجیتال را افزایش سهم اقتصاد دیجیتال، توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، ارائه خدمات هوشمند دولت بدون مراجعه حضوری، بدون تبادل مدارک و بدون مداخله انسانی و تربیت دست‌کم ۵۰۰ هزار نیروی انسانی ماهر در حوزه اقتصاد دیجیتال و فضای مجازی عنوان کرد.

در ادامه این ارائه، «برنامه ملی تقسیم کار هوش مصنوعی» کشور تشریح شد که در آن محورهای توسعه زیرساخت‌های پردازشی و رایانش ابری، حکمرانی و بازار داده، تدوین چارچوب‌های حقوقی، اخلاقی و تنظیم‌گری، توسعه فناوری‌های پایه و مدل‌های زبانی، تقویت سرمایه انسانی، توسعه بازار و تجاری‌سازی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای حل مسائل اولویت‌دار کشور و گسترش همکاری‌های بین‌المللی به‌عنوان مهم‌ترین حوزه‌های اقدام ملی تعریف شده‌اند.

تقی‌پور همچنین به برنامه‌های عملیاتی کشور در حوزه هوش مصنوعی اشاره کرد و توسعه زیرساخت‌های پردازش گرافیکی، ایجاد بسترهای اشتراک‌گذاری توان پردازشی (GPU as a Service)، تسهیل تبادل و ارزش‌گذاری داده، حفاظت از داده‌های شخصی، ایجاد نظام ارزیابی محصولات هوش مصنوعی، بازنگری مقررات، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه بازار داده، تربیت نیروی انسانی متخصص و تقویت دیپلماسی فناوری و همکاری‌های علمی و پژوهشی بین‌المللی را از مهم‌ترین اقدامات پیش‌بینی‌شده برشمرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، منابع مالی پیش‌بینی‌شده برای اجرای برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی را شامل صندوق توسعه هوش مصنوعی، صندوق توسعه ملی، صندوق نوآوری و شکوفایی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و همکاری‌های مالی و فنی بین‌المللی عنوان کرد.

نماینده وزارت ارتباطات در پایان، رویکرد جمهوری اسلامی ایران در بهره‌گیری مسئولانه از هوش مصنوعی را تشریح و تأکید کرد که این فناوری باید در خدمت ارتقای کیفیت خدمات عمومی، افزایش سرعت تصمیم‌گیری، کاهش هزینه‌ها، توسعه دولت دیجیتال و تحقق حکمرانی داده‌محور قرار گیرد و در عین حال اصول اخلاقی، عدالت، امنیت، حفظ حریم خصوصی، تنوع فرهنگی و توسعه پایدار در تمامی مراحل توسعه و به‌کارگیری آن رعایت شود.

وی همچنین آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای مشارکت فعال در شکل‌دهی به حکمرانی جهانی هوش مصنوعی از طریق تعاملات سازنده، دیپلماسی فناوری و همکاری‌های بین‌المللی اعلام کرد و اجلاس جهانی جامعه اطلاعاتی را بستری مناسب برای گفت‌وگو و همکاری کشورها در این حوزه دانست.